فرآیند شکل‌گیری و هدف غایی منطقه آزاد بانه و مریوان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آیا قرار است این منطقه صرفاً به یک معبر وارداتی تبدیل شود؟
ایجاد منطقه آزاد بانه و مریوان حاصل یک فرآیند طولانی و فرساینده در مجلس و مجمع تشخیص مصلحت نظام بود ما نباید نگاه تقلیل‌گرایانه به این پروژه داشته باشیم. هدف اصلی ما از تصویب این منطقه، تبدیل ظرفیت‌های بکر مرزی به ارزش‌افزوده است، نگاه ما این است که منطقه آزاد باید بستری پایدار برای توسعه تجارت، جذب سرمایه‌گذاری واقعی، ایجاد اشتغال و رونق تولید باشد، اگر بخواهیم صرفاً بر امتیازات وارداتی تمرکز کنیم، عملاً فرصت‌های طلایی توسعه را سوزانده‌ایم. نگاه ما، نگاه به «تولید صادرات‌محور» و بهره‌گیری از همجواری با اقلیم کردستان عراق است.
در حال حاضر وضعیت محدوده جغرافیایی این منطقه به چه صورت است و تفکیک اراضی میان دو شهرستان بانه و مریوان چگونه تعیین شده است؟
محدوده مصوب این منطقه ۵۵۷۹ هکتار است که از این میزان، ۳۵۸۳ هکتار در مریوان و ۱۹۹۶ هکتار در بانه قرار دارد این تفکیک بسیار حائز اهمیت است؛ چرا که هر یک از این دو شهرستان، ویژگی‌های اقتصادی و جغرافیایی منحصربه‌فردی دارند، ما نباید با یک نسخه واحد برای هر دو منطقه برنامه‌ریزی کنیم؛ بلکه نقش هر شهرستان باید در نقشه کلان توسعه منطقه به‌صورت تخصصی و دقیق تعریف شود تا رقابتی سالم و مکمل میان آن‌ها شکل بگیرد.
یکی از گلایه‌های اصلی سرمایه‌گذاران، سردرگمی در مورد مالکیت اراضی است شما وضعیت واگذاری زمین را چگونه می‌بینید؟
باید شفاف بگویم؛ «محدوده مصوب» با «زمین آماده سرمایه‌گذاری» دو مقوله کاملاً متفاوت است در حال حاضر اسناد مالکیت حدود ۹۷۰ هکتار از اراضی ملی به نام سازمان منطقه آزاد صادر شده، اما بخش قابل توجهی از اراضی دیگر هنوز در تملک اشخاص است. بدون شک، تا زمانی که تکلیف مالکیت اراضی به‌صورت قطعی روشن نشود، کاربری‌ها مشخص نگردد و فرآیند واگذاری زمین تسهیل نشود، نمی‌توان انتظار حضور جدی سرمایه‌گذاران را داشت این‌ها زیربنایی‌ترین الزامات ورود به مرحله اجرایی است.
شما از «طرح جامع» به عنوان نقشه راه یاد کردید. چرا تصویب این طرح تا این حد زمان‌بر شده و اهمیت آن برای سرمایه‌گذار چیست؟
طرح جامع صرفاً یک سند اداری نیست؛ بلکه سندِ هویتی و نقشه راهِ توسعه منطقه است در این طرح باید مسیرهای دسترسی، زیرساخت‌ها، کاربری‌های صنعتی و خدماتی و محدوده‌های سرمایه‌گذاری به دقت جانمایی شود. طولانی شدن تصویب این طرح، یکی از چالش‌های اصلی ماست؛ چرا که سرمایه‌گذار برای خواباندن سرمایه خود، به یک «چارچوب قطعی و لازم‌الاجرا» نیاز دارد تا زمانی که نقشه راهِ منطقه مشخص نباشد، هیچ سرمایه‌گذار عاقلی وارد میدان نخواهد شد.
وضعیت زیرساخت‌ها در این دو شهرستان را برای میزبانی از یک منطقه آزاد چگونه می‌بینید؟
مزیت جغرافیایی ما، موقعیت مرزی ماست. برای تبدیل این مزیت به ثروت، ما نیازمند زیرساخت‌های لجستیکی قوی شامل: آب، برق، گاز، فاضلاب، مخابرات و از همه مهم‌تر راه‌های دسترسی استاندارد و سیستم انبارداری مدرن هستیم بدون این زیرساخت‌ها، مزیت جغرافیایی به‌تنهایی قادر به ایجاد سرمایه‌گذاری پایدار نخواهد بود همچنین استقرار سریع گمرک و دستگاه‌های خدمات‌رسان برای تسهیل امور ضروری است و منطقه آزاد باید «تسهیل‌گر» باشد، نه اینکه خود به منبعی برای ایجاد بروکراسی مضاعف و پیچیده برای فعالان اقتصادی تبدیل شود.
نظر شما درباره حواشی پیرامون موضوع واردات خودرو در مناطق آزاد چیست؟
معتقدم موضوع واردات خودرو نباید به گفتمان غالب منطقه آزاد بانه و مریوان تبدیل شود؛ چرا که این موضوع باید در جایگاه قانونی و تخصصی خود بررسی شود. اولویت اصلی ما در حال حاضر باید زیرساخت‌سازی و بسترسازی برای تولید و تجارت پایدار باشد تا این منطقه بتواند به موتور محرک اقتصادی غرب کشور تبدیل شود.
موضوع واردات خودرو در مناطق آزاد همواره با حواشی زیادی همراه بوده است. موضع شما درباره چارچوب قانونی این موضوع چیست؟
قانون در این باره شفاف است، بر اساس تبصره ۴ قانون، واردات خودروهای سواری خارجی تنها برای اشخاصی مجاز است که دارای «مجوز فعالیت اقتصادی» در محدوده منطقه آزاد باشند و تردد این خودروها نیز صرفاً در «محدوده مصوب» قانونی پیش‌بینی شده است نباید دچار سوءتفاهم شویم؛ تابعیت یا سکونت در بانه و مریوان به‌تنهایی به معنای برخورداری از حق واردات خودرو نیست.
همچنین باید میان «محدوده قانونی منطقه آزاد» و «محدوده شهری» تفکیک قائل شد، اگر قرار است مصوبه یا آیین‌نامه‌ای برای توسعه محدوده تردد خودرو یا اعطای مجوز واردات به گروه‌های گسترده‌تر تدوین شود، باید مبنای حقوقی آن کاملاً شفاف اعلام گردد. اصل ما، مخالفت با واردات نیست؛ بلکه تأکید بر اجرای دقیق و برابر قانون و جلوگیری از هرگونه برداشت سلیقه‌ای یا تبعیض‌آمیز است، ما نباید اجازه دهیم موضوع خودرو، که تنها یکی از مزایای جانبی منطقه آزاد است، به مسئله اصلی و اولویت اول منطقه تبدیل شود و فلسفه وجودی این منطقه، ایجاد زنجیره‌ای از تجارت، لجستیک، فرآوری، تولید و صادرات است؛ خودرو نباید جایگزین توسعه زیرساخت و جذب سرمایه‌گذاری شود.
برای عبور از این چالش‌ها و مدیریت بهینه منطقه، چه ساختاری را ضروری می‌دانید؟
ساختار مدیریتی، پاشنه آشیلِ موفقیت ماست. مدیریت منطقه آزاد باید متشکل از متخصصان تراز اول در حوزه‌های «سرمایه‌گذاری، تجارت خارجی، امور گمرکی، حقوق مناطق آزاد و اقتصاد مرزی» باشد و هرگونه اختلاف درون‌سازمانی یا کمبود نیروی متخصص و کارآمد، می‌تواند اجرای طرح‌های توسعه‌ای را ماه‌ها و سال‌ها با تأخیر مواجه کند.
در کنار این، «شفافیت» شرط اول اعتمادسازی است، اگر مردم احساس کنند برخی افراد بدون طی فرآیندهای یکسان از امتیازات بهره‌مند می‌شوند، سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی به‌شدت آسیب می‌بیند ما نیازمند شفافیت کامل در معیارهای صدور مجوز فعالیت اقتصادی، شرایط واردات و مبانی قانونی تصمیمات هستیم.
به عنوان جمع‌بندی؛ چشم‌انداز نهایی شما برای این منطقه چیست؟
ارزیابی عملکرد منطقه آزاد بانه و مریوان نباید بر اساس «تعداد خودروهای واردشده» یا «تعداد شرکت‌های ثبت‌شده روی کاغذ» باشد؛ بلکه معیار ما باید «میزان تحقق ظرفیت‌های قانونی و اقتصادی» باشد.
باید بگویم مسئله اصلی این منطقه، «فاصله میان ظرفیت قانونی و واقعیت‌های میدانی» است. تعیین تکلیف اراضی، تصویب نهایی طرح جامع، استقرار گمرک، جذب سرمایه‌گذاری واقعی و جلوگیری از امتیازات تبعیض‌آمیز، حلقه‌های به‌هم‌پیوسته‌ای هستند که باید همزمان پیش بروند. منطقه آزاد بانه و مریوان زمانی به هدف غایی خود دست می‌یابد که از یک «محدوده ترسیم‌شده روی نقشه» به یک «منطقه اقتصادی فعال، شفاف و صادرات‌محور» تبدیل شود؛ جایی که مزیت مرزی ما به تولید، اشتغال پایدار و رونق اقتصادیِ ملموس برای مردم تبدیل شود و انتظار منطقی مردم نیز همین اجرای قانون و حرکت به سمت توسعه‌ای است که دودش به چشم همه برود، نه عده‌ای خاص.
انتهای پیام/
