به گزارش زریوار خبر، گزارش‌ها حاکی است سندی که برای آتش‌بس و سپس پایان جنگ میان ایران و آمریکا در حال تدوین است، پیش از اعلام رسمی در سطح بین‌المللی منتشر شده و به دست بازیگران مختلف منطقه‌ای و جهانی رسیده است و منتقدان می‌گویند در حالی‌که دشمنان ایران از مفاد این سند مطلع شده‌اند، مردم ایران که هزینه‌های اصلی جنگ را پرداخته‌اند، همچنان از محتوای آن بی‌خبر مانده‌اند.
این جریان منتقد، سند مورد بحث را به مراتب حساس‌تر و پرهزینه‌تر از توافق هسته‌ای گذشته ارزیابی می‌کند و مدعی است که نهادهای نظارتی در جریان کامل مفاد آن قرار ندارند. به باور آنان، گروه محدودی از تصمیم‌گیران که برخی‌شان دارای ارتباطات اقتصادی منطقه‌ای هستند، مسیر مذاکرات را هدایت می‌کنند و این امر خطر تعارض منافع را افزایش می‌دهد.
در تحلیل‌های منتشرشده، سکوت دستگاه دیپلماسی در برابر مفاد درز کرده، نشانه‌ای از تأیید تلویحی تلقی شده است. منتقدان هشدار می‌دهند که امضای این سند می‌تواند به معنای کودتای دیپلماتیک علیه نتایج جنگ باشد؛ جنگی که به ادعای آنان ایران در آن پیروز قاطع بوده است. آنان معتقدند متن پیشنهادی تفاهم، بسیاری از خواسته‌های طرف آمریکایی را که در میدان نظامی محقق نشده بود، در قالب حقوقی به ایران تحمیل می‌کند و آنچه با بمب‌افکن و موشک به دست نیامده، اکنون پشت میز مذاکره مطالبه می‌شود.
منتقدان همچنین می‌گویند سند درز کرده با پذیرش روایت پیروزی آمریکا در حملات اخیر، عملاً به طرف متجاوز ژست پیروزی می‌دهد و هزینه‌های انسانی و مادی جنگ را در ترازوی دیپلماسی بی‌اثر می‌کند. به باور آنان، این سند با واگذاری دستاوردهای قطعی میدان در برابر تعهدات مبهم و غیرالزام‌آور آمریکا، موقعیت ایران را تضعیف می‌کند. تعهدات آمریکا در این سند مبتنی بر عباراتی مانند تلاش، به مرور و شاید توصیف شده، در حالی‌که تعهدات ایران قطعی، فوری و برگشت‌ناپذیر طراحی شده‌اند.
در بخش دیگری از انتقادات، نگرانی‌ها درباره محدودسازی توان دفاعی و منطقه‌ای ایران مطرح شده است. منتقدان می‌گویند تعهد به نداشتن سلاح هسته‌ای، توقف احتمالی بخش‌هایی از غنی‌سازی، محدودیت‌های موشکی و بازگشایی بی‌قید و شرط تنگه هرمز می‌تواند توان بازدارندگی ایران را کاهش دهد و محور مقاومت را در معرض تضعیف جدی قرار دهد. آنان معتقدند آمریکا که در میدان نتوانست نفوذ منطقه‌ای ایران را مهار کند، اکنون از مسیر یک تفاهمنامه، همه این اهداف را یکجا مطالبه می‌کند.
یکی از محورهای اصلی نگرانی، بند مربوط به چشم‌پوشی از غرامت و پیگیری حقوقی حملات آمریکا است. منتقدان می‌گویند این بند متجاوز را مصون می‌کند و ایران را برای همیشه از امکان مطالبه‌گری حقوقی، اخلاقی و تاریخی محروم می‌سازد. آنان این موضوع را تطهیر متجاوز با امضای طرف مورد تجاوز توصیف می‌کنند.
در تحلیل‌های سیاسی داخلی، جریان موسوم به برجام‌محور به‌عنوان حلقه واسط این روند معرفی شده و ادعا می‌شود که این جریان پیروزی میدان را در اتاق مذاکره حراج کرده است. برخی تحلیلگران نیز خطای محاسباتی مسئولان که پیش‌تر از سوی رهبری مطرح شده بود را مرتبط با همین روند ارزیابی می‌کنند.
در پایان این تحلیل‌ها، هشدار داده می‌شود که امضای سند تفاهم می‌تواند صلح پایدار را از بین ببرد و حتی زمینه‌ساز حمله مجدد آمریکا در ماه‌های آینده باشد؛ حمله‌ای که به ادعای آنان، ایران در آن بخشی از توان خود را پشت میز مذاکره از دست داده است.
نویسنده: سیوان نیک‌پی فعال رسانه‌ای
