به گزارش خبرنگار زریوار خبر، تالاب زریوار مریوان که سالهاست به عنوان نگین درخشان کردستان و یکی از زیباترین اکوسیستمهای طبیعی ایران شناخته میشود، اکنون در نقطه عطف تاریخی خود ایستاده است.
در حالی که چالشهایی نظیر رسوبگذاری و تهدیدات زیستمحیطی سایهای بر آینده این میراث جهانی انداخته، نشست تعیینکننده مقامات اجرایی و سیاستگذار کشور در شهرستان مریوان مسیر جدیدی را برای مدیریت این تالاب بینالمللی ترسیم کرد. در این نشست که با حضور استاندار کردستان، شینا انصاری معاون رئیسجمهور، مسئولان استانی و شهرستانی در سالن هتل جهانگردی دریاچه مریوان برگزار شد و بر ضرورت ارتقای جایگاه دریاچه زریوار از یک دارایی استانی به یک «سرمایه ملی» و تغییر پارادایم مدیریتی از رویکردهای بحرانمحور به سمت مدلهای توسعه پایدار و «شهرهای تالابی» تأکید شد.
۸۱ میلیارد تومان برای ساماندهی دریاچه زریوار هزینه شده است
دانیال فتاحی شهردار مریوان در تشریح وضعیت مدیریتی سایت گردشگری دریاچه زریوار اظهار کرد: بر اساس قراردادی که پیشتر میان شهرداری مریوان و اداره منابع طبیعی منعقد شده بود، سامانه گردشگری سایت دریاچه در اختیار شهرداری قرار داشت، اما پس از ثبت تالاب زریوار در کنوانسیون رامسر، شرایط مدیریتی این مجموعه دچار تغییر شد و قرارداد مذکور عملاً با مشکل مواجه گردید.
وی افزود: پس از آن، شهرداری برای تنظیم قرارداد جدید با اداره کل محیطزیست با چالشهایی روبهرو شد و حدود سه سال موضوع تعیین تکلیف مدیریت و نحوه بهرهبرداری از محدوده دریاچه به طول انجامید. در این مدت، وضعیت مدیریت دریاچه بهگونهای بود که نه شهرداری مسئولیت کامل آن را بر عهده داشت و نه ساختار مشخصی برای اداره یکپارچه مجموعه وجود داشت.
شهردار مریوان با بیان اینکه تمامی اعیانیها و زیرساختهای موجود در محدوده دریاچه توسط شهرداری ایجاد شده است، تصریح کرد: فضاهای سبز، سوئیتها، غرفهها، دکهها و سایر زیرساختهای گردشگری دریاچه با هزینه شهرداری و از محل بیتالمال احداث شده است. با این حال، شهرداری در حال حاضر به عنوان مستأجر در این محدوده فعالیت میکند.
فتاحی ادامه داد: سال گذشته قراردادی سهساله با اداره کل محیطزیست منعقد شد و بر اساس آن، شهرداری به صورت اجارهای مدیریت سایت را بر عهده گرفته است. این در حالی است که تاکنون ۸۱ میلیارد تومان در محدوده دریاچه هزینه شده و مستندات کامل این هزینهها نیز موجود است، اما درآمد حاصل از مجموعه پاسخگوی این حجم از هزینهها نیست.
وی با تأکید بر اینکه دریاچه زریوار پیشانی شهر مریوان و از نمادهای مهم استان کردستان است، گفت: شهرداری با وجود محدودیتهای مالی و افزایش هزینههای مدیریت شهری، به دلیل اهمیت جایگاه زریوار در سطح ملی و استانی، همچنان به انجام امور عمرانی، آسفالت، بهسازی و نگهداری مجموعه ادامه داده است.
شهردار مریوان با اشاره به برخی محدودیتهای قانونی در حوزه سرمایهگذاری و اجرای پروژههای جدید بیان کرد: قوانین و ضوابط موجود بعضاً مانع از اجرای طرحهای توسعهای در محدوده دریاچه میشود و همین موضوع امکان جذب سرمایهگذار و ایجاد درآمد پایدار را کاهش داده است و در مواردی نیز برای اقدامات عمرانی شهرداری، پروندههای تخلف تشکیل شده که این روند، مدیریت مجموعه را با دشواری مواجه کرده است.
فتاحی خاطرنشان کرد: خواسته ما تعامل و همراهی بیشتر برای مدیریت یکپارچه و کارآمد دریاچه زریوار است. اگر قرار باشد شهرداری به عنوان مستأجر مسئولیت اداره مجموعه را بر عهده داشته باشد، ضروری است حمایتهای لازم در حوزه اعتبارات و تسهیل ضوابط صورت گیرد. در غیر این صورت، آمادگی داریم مدیریت مجموعه مجدداً به محیطزیست واگذار شود تا این دستگاه رأساً امور را اداره کند.
وی در پایان ابراز امیدواری کرد با تقویت همکاری میان دستگاههای مسئول، زمینه مدیریت منسجم، حفاظت مؤثر و بهرهبرداری اصولی از ظرفیتهای گردشگری دریاچه زریوار فراهم شود.
تالاب زریوار میراث ملی است؛ نیازمند نگاه توسعهگرایانه و مدیریت چندجانبه هستیم
نژاد جهانی فرماندار مریوان در این نشست با اشاره به اهمیت حیاتی تالاب زریوار اظهار داشت: زریوار تنها یک دارایی محلی یا استانی نیست، بلکه یک سرمایه نمادین ملی است که باید با نگاهی فراتر از مرزهای جغرافیایی با آن برخورد کرد و وظیفه ما پاسداشت این میراث ماندگار است، اما این حفاظت نباید به قیمت توقف توسعه باشد؛ بلکه باید توسعهای پایدار و حکیمانه را رقم بزنیم که در آن تمامی مولفهها بر پایه مهندسی ارزش همراستا باشند.
وی در ادامه با انتقاد از رویکردهای سنتی در مدیریت محیطزیست، افزود: برخی از مسائل حریم دریاچه همواره از نگاههای محدود و گاهی یکجانبه بررسی شدهاند اگرچه در شرایط ایدهآل، شهرداری میتواند گزینهای مناسب برای مدیریت باشد، اما با توجه به چالشهای کنونی، ما نیازمند تفکری ریشهایتر و مدیریتی چندجانبه هستیم که بتواند میان نیازهای زیستمحیطی و توسعه شهری تعادل برقرار کند.
فرماندار مریوان با اشاره به چالشهای اجرایی در منطقه، تصریح کرد: ما نباید از ضوابط و مقررات صرفاً به صورت تکبعدی و تفسیری استفاده کنیم؛ بلکه مدیریت اثربخش مستلزم داشتن «نگاه اقتضایی» و توانایی اتخاذ تصمیمات هوشمندانه متناسب با شرایط موجود است.
جهانی با اشاره به بحرانهای زیستمحیطی تالاب، بر ضرورت حل علمی مسئله رسوبگذاری تأکید کرد و گفت: یکی از بزرگترین تهدیدهایی که دریاچه زریوار را با مرگ تدریجی مواجه میکند، مسئله رسوبگذاری است با وجود اینکه امسال شاهد بیسابقه ترین میزان بارندگی در ۶۰ سال اخیر بودیم، اما این موضوع لزوماً به معنای حل بحران نیست؛ چرا که عوامل دیگری از جمله اثرات حوزه آبریز نیز بر وضعیت دریاچه مؤثرند و ما همچنان در جستجوی یک راهکار علمی و قطعی برای مدیریت این مسئله هستیم.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با نگاهی به آینده گردشگری منطقه، پیشنهاد داد: ما با رویکردهای گذشته و تصمیماتی که صرفاً بر پایه بهرهبرداری مادی بوده، مواجه نیستیم هدف ما ایجاد «گردشگری سازگار با محیطزیست» است اکنون پروژههای سرمایهگذاری جدیدی با تکنولوژیهای کمآلاینده و توجیه زیستمحیطی بالا در دسترس هستند ما آماده هستیم تا با انجام یک پوستاندازی در مدیریت، به سمت مدلهای نوین و سازگار با طبیعت حرکت کنیم.
فرماندار مریوان در پایان، ضمن قدردانی از حمایتهای استاندار و دادستان در مسیر بهبود وضعیت شهری و رفع چالشهای حریم دریاچه، تأکید کرد: مدیریت موفق زریوار نیازمند همکاری تمامی ارگانها و عبور از نگاههای محدود به سمت یک مدیریت یکپارچه و توسعهگرا است.
گسترش مشاغل کاذب و آلودگیها، تالاب را به معضلی بزرگ تبدیل میکند
حجتالاسلام والمسلمین زاهد کریمی دادستان مریوان در این نشست تخصصی تالاب ضمن تحلیل وضعیت موجود، اظهار داشت: تالاب زریوار با سایر تالابها تفاوت ساختاری دارد؛ به دلیل مجاورت مستقیم با سکونتگاههای انسانی، حوزه گردشگری آن از بافت شهری جداییناپذیر است. ما همواره تلاش کردهایم ورود دستفروشان و مشاغل غیرمجاز را کنترل کنیم، اما فاصله اندک میان شهر و تالاب، مدیریت این فرآیند را به چالشی بزرگ تبدیل کرده است.
وی در ادامه با اشاره به چالشهای نظارتی و قراردادی در محدوده دریاچه، تصریح کرد: در بخشی از دریاچه که دکههای ماهیفروشی و کبابفروشی مستقر هستند، قراردادهای منعقد شده با سازمان حفاظت محیطزیست، محدودیتهای مساحتی مشخصی (بین ۴۰ تا ۵۰ متر) را تعیین کردهاند، اما در واقعیت شاهد اشغال فضاهای بسیار گستردهتر هستیم ما در دو راهی دشواری قرار داریم: یا نسبت به این وضعیت بیتفاوت باشیم که منجر به آشفتگی میشود، یا با ایجاد سازوکارهای قانونی، پرداخت هزینههای مربوط به این استفاده از اراضی را از طریق قراردادهای مشخص مدیریت کنیم؛ چرا که جمعآوری و حذف کامل این واحدها در شرایط فعلی عملاً امکانپذیر نیست.
حجتالاسلامی کریمی با انتقاد از محدودیتهای قانونی موجود برای شهرداری، افزود: مطالعه قراردادهای فعلی نشان میدهد که چارچوبهای تعیین شده برای شهرداری چنان محدود است که امکان انجام اقدامات نظارتی و مدیریتی لازم را از این نهاد سلب میکند همچنین، با توجه به اینکه تالاب محدوده اجرایی مستقلی ندارد، فقدان یک نهاد نظارتی و اجرایی واحد، مدیریت منطقه را با بنبست مواجه کرده است.
دادستان مریوان با هشدار درباره پیامدهای آینده این وضعیت، گفت: اگر امروز برای مدیریت حوزه گردشگری دریاچه تصمیمگیری جدی نشود، در سالهای آتی با معضلی غیرقابل کنترل روبرو خواهیم بود روند فعلی نشان میدهد که آنچه زمانی در حد چند دستفروش محدود بود، اکنون به شکل گستردهای رشد کرده است. ورود بیرویه افراد بیکار به این محدوده، منجر به ایجاد آلودگیهای صوتی، تصویری و رهاسازی پسماند در داخل آب شده که سلامت زیستبوم تالاب را تهدید میکند.
وی در پایان ضمن قدردانی از اقدامات عمرانی اخیر نظیر آسفالت مسیرهای اطراف دریاچه و اجرای طرحهای پیادهروسازی که با حمایت استاندار و همکاری شهرداری صورت گرفته، تأکید کرد: دستگاه قضا با تمام توان در کنار مدیریت شهرستان، فرمانداری و محیطزیست خواهد بود هدف ما رسیدن به راهکاری است که در آن منافع مردم و الزامات حفاظت از محیطزیست به طور همزمان تأمین شود.
زریوار فراتر از یک دارایی منطقهای، «سرمایه ملی» است؛ خواستار تشکیل کارگروه تخصصی در سطح کشور شد
آرش زرهتنلهونی استاندار کردستان در حضور مقامات اجرایی شهرستان مریوان و در چارچوب سفر کاری خانم دکتر انصاری (معاون رئیسجمهور)، ضمن ارزیابی چالشهای مطرح شده توسط فرماندار، دادستان و شهردار بر ضرورت تغییر رویکرد در مدیریت این تالاب تأکید کرد.
زرهتنلهونی در سخنرانی خود با توصیف اهمیت این دریاچه اظهار داشت: دریاچه زریوار تنها سرمایهای برای استان کردستان یا شهرستان مریوان و حتی غرب کشور نیست؛ بلکه یک سرمایه ملی ارزشمند و دریاچهای کمنظیر است که به دلیل قرارگیری در میان جنگلها و مجاورت با بافت شهری ویژگیهای منحصربهفردی دارد حفظ این میراث، اولویت نخست ماست.
وی با اشاره به ضرورت حمایتهای کلان، افزود: اگر قرار باشد با نگاه فعلی پیش برویم، ما نیاز به یک حمایت ملی داریم همانگونه که برای احیای دریاچه ارومیه کارگروه ویژهای در سطح ملی تشکیل شده است، دریاچه زریوار نیز نیازمند یک ساختار مدیریتی مشابه است تا با نظارت مسئولان کشوری، توسعه و حفاظت آن همراستا شود انتظار داریم پس از این بازدید، یک کمیته تخصصی برای بررسی علمی و کارشناسی وضعیت دریاچه تشکیل شده و گزارشهای دقیق مدیریتی به دولت ارائه گردد.
استاندار کردستان به طور ویژه بر مسئله «رسوبگذاری» به عنوان یکی از بحرانهای اصلی تالاب تأکید کرد و دستور داد: موضوع رسوبات باید به صورت کاملاً علمی و اساسی بررسی شود این مسئله میتواند در آینده خطرناکترین وضعیت را برای دریاچه ایجاد کند؛ لذا انتظار داریم راهکارهای شفاف و علمی از سوی متخصصان به دستگاههای اجرایی ارائه شود.
وی در ادامه، در پاسخ به چالشهای مربوط به مشاغل حاشیهای و دستفروشیها در حریم دریاچه، دیدگاهی اقتصادی-اجتماعی ارائه داد و اظهار داشت: وجود مشاغل غیررسمی در اطراف دریاچه، بخشی از پیامدهای چالش بیکاری در استان و شهرستان است اگرچه ما هرگز با فعالیتهای غیراصولی موافق نیستیم، اما باید به دنبال جایگزینی هوشمندانه باشیم. پیشنهاد میشود با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست، پروژههایی طراحی شود که به جای بهرهبرداری بیرویه، امکان «بهرهبرداری اصولی» را فراهم کرده و به جای مشاغل کاذب، فرصتهای شغلی پایدار ایجاد کند.
زرهتنلهونی در پایان، بر حمایت کامل دولت از طرحهای «گردشگری سازگار با محیط زیست» تأکید کرد و تصریح نمود: ما با نگاه سختگیرانه مانع توسعه نمیشویم، بلکه به دنبال توسعهای هستیم که به محیط زیست لطمه نزند از مسئولان شهرستان و شهرداری مریوان میخواهم پیشنهادهای خود را در حوزه گردشگری پایدار با سرعت بیشتری بررسی و به سازمان محیط زیست ارائه کنند تا با نگاهی مثبت، از ظرفیتهای توسعهای زریوار برای رفاه مردم و اقتصاد استان استفاده شود.
زریوار یک میراث جهانی است؛ گذار از مدیریت بحران به سمت «شهرهای تالابی» و «گردشگری پایدار»
شینا انصاری معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیطزیست کشور در این نشست ضمن ارزیابی ظرفیتهای گردشگری استان کردستان از جمله منطقه هورامان و تالاب زریوار، بر ارزش اکولوژیکی بیبدیل این تالاب تأکید کرد و اظهار داشت: زریوار تنها یک تالاب منطقهای نیست؛ این دریاچه یکی از معدود تالابهای شاخص کشور است که در «کنوانسیون رامسر» ثبت شده است این ثبت جهانی نشاندهنده غنای زیستمحیطی بسیار بالای آن است ما نباید با نگاهی ساده، زریوار را یک تالاب مصنوعی یا ساخته دست بشر بدانیم؛ این یک اکوسیستم طبیعی و بینظیر است که به عنوان کریدور مهم پرندگان مهاجر شناخته میشود.
ضرورت بازنگری در برنامههای پنجساله و مقابله با رسوبگذاری
معاون رئیسجمهور با اشاره به ساختار مدیریتی تالابها، از وجود «ستاد مدیریت و هماهنگی تالابها» با ریاست معاون اول یاد کرد و تصریح نمود: تالاب زریوار از نظر اهمیت، نیازمند پیگیریهای مستمر در سطوح عالی حکومتی است.
وی افزود: برنامه پنجساله برای این تالاب پیشبینی شده بود، اما اکنون زمان آن رسیده است که پس از اتمام دوره، به یک «آسیبشناسی» دقیق برسیم باید مشخص شود که آیا برنامههای قبلی موفق بودهاند یا نیاز به بازنگری اساسی دارند موضوعاتی نظیر آلودگیهای ورودی به تالاب و بحران رسوبگذاری باید در دستور کار فوری جلسات هیئت دولت قرار بگیرد.
وی در ادامه با اشاره به اقدامات اولیه برای کاهش آلودگیها، تأکید کرد که مدیریت این بحران نیازمند برنامهریزیهای میانمدت و بلندمدت است تا از ورود پسماند و آلایندهها به بدنه تالاب جلوگیری شود.
جوامع محلی؛ رکن اصلی حفاظت از تالاب
خانم انصاری با تبیین رویکرد جدید سازمان حفاظت محیطزیست، بر مفهوم «پایداری از طریق انتفاع» تأکید کرد و گفت: نگاه ما به ذینفعان، بهویژه جوامع محلی، اولویت دارد اعتقاد ما بر این است که یک محیطزیست پایدار تنها زمانی ماندگار میماند که مردم محلی از آن منتفع شوند اگر مردم از ظرفیتهای تالاب سود ببرند، خود به نگهبان و حامی این زیستگاه تبدیل خواهند شد لذا هرگونه طرح گردشگری باید به گونهای طراحی شود که علاوه بر حفظ اکولوژی، پایداری اقتصادی را برای ساکنان منطقه به ارمغان بیاورد.
پیشنهاد ایجاد شبکه «شهرهای تالابی» در مریوان
معاون رئیسجمهور در بخش دیگری از سخنان خود، پیشنهاد مریوان برای تبدیل شدن به یک «شهر تالابی» را مورد حمایت قرار داد و گفت: ایده ایجاد شهرهای تالابی بسیار هوشمندانه است در سطح جهان، شبکهای از شهرهای تالابی وجود دارد که با مدیریت صحیح شهرداریها، توانستهاند اعتبار جهانی کسب کنند این رویکرد با منافع محیطزیستی در تضاد نیست، بلکه ظرفیتهای طبیعی را به جهانیان معرفی میکند و باعث افزایش جذب توریست میشود.
وی با قدردانی از نگاه محیطزیستی استاندار و مسئولان مریوان تأکید کرد: سازمان حفاظت محیطزیست آماده است تا طرحهای گردشگری را که «سازگار با محیطزیست» و دارای «کمترین پیامدهای منفی» هستند، با سرعت و دقت بررسی و از آنها حمایت کند.
وی در پایان افزود: هدف ما رسیدن به یک مدل اجرایی است که در آن کار علمی، فنی و کارشناسی با مشارکت فعال مردم و تحقق سودآوری اقتصادی برای منطقه، پیوند بخورد.
انتهای خبر/
Wednesday, 20 May , 2026