سایت خبری تحلیلی

آرشیو اخبار / بایگانی پیوند سایتی RSS
سه شنبه 21 خرداد 1398 / 09:19|کد خبر : 6906|گروه : فرهنگی

«محوی» صاحب منتقدترین و صوفیانه‌ترین اشعار کُردی

ملا محمد فرزند ملا عثمان بلخی مشهور به «محوی» از نوادگان دانشمند شهیر «شیخ رش» صاحب منتقدانه‌ترین و صوفیانه‌ترین اشعار کُردی است.

ملا محمد فرزند ملا عثمان بلخی مشهور به «محوی» از نوادگان دانشمند شهیر «شیخ رش» صاحب منتقدانه‌ترین و صوفیانه‌ترین اشعار کُردی است.

به گزارش زریوارخبر، در کتاب شعرای نامدار کُرد به تالیف فخرالدین آمیدیان در رابطه با محوی آمده است: ملا محمد فرزند عثمان بالخی از نوادگان دانشمند شهیر «شیخ رش» در سال 1831 میلادی در روستای بالخ در منطقه ماوت از توابع سلیمانیه چشم به جهان گشود.


در سن هفت سالگی نزد پدرش قرآن و علوم ابتدایی اسلامی را فرا می‌گیرد و پس از آن برای تحصیل علوم دینی راهی سنندج می‌شود. وی از سنندج عازم مهاباد شده و در محضر «ملا عبدالله پیرباب» به تلمذ پرداخته است.


وی بار دیگر به سلیمانیه مراجعت کرده و از آنجا قصد حضور در کلاس‌های عالم بزرگ جهان اسلام«مفتی ذهابی» عازم بغداد می‌شود و در خدمت وی تحصیلاتش را تکمیل و به انجام می‌رساند.


پس از اتمام تحصیلات مدتی را در مسجد امام اعظم در بغداد به ارشاد و تدریس می‌پردازد و سپس به زادگاهش باز می‌گردد و در سلیمانیه به عنوان قاضی دادگاه مشغول کار می‌شود و پس از وفات پدرش، دست از قضاوت کشیده و بر مسند پدرش می‌نشیند و به ارشاد و تعلیم و تدریس مشغول می‌شود.


سال 1883 برای زیارت خانه خدا راهی سفر مکه می‌شود و پس از اتمام زیارت از مکه عازم استانبول می‌شود در استانبول با سلطان عبدالحمید عثمانی ملاقات می‌کند و بسیار مورد توجه سلطان قرار می‌گیرد.
وی تا سال 1906 به تدریس و راهنمایی و اشاعه تصوف و انتقاد از زهدفروشان و ریاکاران مشغول بوده و در همان سال جان به جان آفرین تسلیم می‌کند و در سلیمانیه به خاک سپرده می‌شود.


شاید کمتر صوفی‌ای را در میان شاعران صوفی کردستان داشته باشیم که مانند محوی تمام هم و غم و انرژی خود را صرف اشاعه تصوف و مبارزه با زهاد و ریاکار فقهای ظاهربین کرده باشد. محوی با شناختی عمیق و درست از معارف و آموزه‌های دینی به حقیقت دین پی برده بود و نیز حقیقت را که به دستان متزوران سلاخی می‌شد، نظاره‌گر بود.


محوی که همچون هر شاعر صوفی حقیقت جویی نمی‌توانست دیده بر این نامردی‌ها ببندد، با زبان و قلمش به آوردگاه دین فروشان می‌رود و بر آنان می‌تازد و بی هیچ ملاحضه‌ای پرده از روی آنان برمی‌دارد.

 
شعر محوی به روش عروضی و در انواع بحور مختلف سروده شده است و او همچنین به زبان فارسی نیز اشعاری را سروده است. محوی تنها شاعر کُردیست که با همه اوزان و در همه قالب‌ها و بحور شعر سروده است و همچنین محوی بر زبان‌های عربی، فارسی و ترکی کاملا تسلط داشته و اشعار نغز و پر مایه‌ای هم به این زبان‌ها سروده است.


محوی در به کار بردن لغات آهنگین و سنگین تبحری بسیار داشته است و نیز یکی دیگر از ویژگی‌های شعر محوی به کارگیری ردیف در شعر کُردی است. شعر محوی از بهترین و نغزترین اشعار عروضی کُردی است و شاید به جرات بتوان گفت که پس از نالی هیچ شاعر دیگری در دیالکتیک کردی جنوب همپای محوی نباشد و شعر محوی از صوفیانه‌ترین و منتقدانه ترین اشعار کُردی است که در برگیرنده مفاهیم عمیق عرفانی و سوز و گدازهای درویشانه است.

 

در پایان یکی از مشهورترین غزلیات عرفانی محوی به زبان کُردی آمده است...

 

بە نووری بادە کەشفی زوڵمەتی تەقوا نەکەم، چ بکەم! 
بە شەمعێکی وەها چاری شەوێکی وا نەکەم، چ بکەم!

 

لە خەزنەی دڵمدا هەرچی هەیە، هەر داغی سەودایە  
دەسا ئەم نەقدە دەردی عیشقی پێ سەودا نەکەم، چ بکەم!

 

لەگەڵ دەستی مەلا ڕێ ناکەوێ زونناری زوڵفی یار
وەکو "شێخ" ئیختیاری مەزهەبی "تەرسا" نەکەم، چ بکەم!

 

لە ڕێی ئەو شۆخەدا خۆم کردە خاک و پێی نەنا پێما 
دەسا خاکی هەموو عالەم بەسەر خۆما نەکەم، چ بکەم!

 

دەمێکە شاری پڕ شۆری مەحەببەت مات و خامۆشە 
بە قانوونی تەجەننون شۆڕشێ ئینشا نەکەم، چ بکەم!

 

لە چاوانم نەما بۆ گریە، نۆبەی سەجدە بەردەریە 
سیا ساڵم نەبارە، نوێژی ئیستیسقا نەکەم، چ بکەم!

 

لەسەر تۆم دوشمنە دنیا، قەزیەم "مانع الجمع"ە 
کە تەرکی تۆ نەکەم، تەرکی هەموو دنیا نەکەم، چ بکەم!

 

بەجێ ماوم لە یاران، نا بە جێ ماوم، ئەجەل زوو بە 
بە مردن لەم قوسووری ژینە ئیستیعفا نەکەم، چ بکەم!

 

ئەوا لەیلا بە ڕۆژی حەشر ئەدا وادەی لیقا مەحوی! 
هەتا قامی قیامەت، ئاه و واوەیلا نەکەم، چ بکەم

 

 

 


منبع:  زریان موکریان

ZariwarKhabar Telegram Channel

برچسب ها

ادبیاتشعرکوردیمحویمه‌حویشاعر

بازدید ها : 2686

نظرات بینندگان :

اولین نفری باشید که در مورد این مطلب نظر می دهید!

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیریت زریوارخبر در وب سایت منتشر خواهد شد.
پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
* به دلیل تراکم نظرات ممکن است نظر شما با تاخیر تایید شود.

نام *
 

کد امنیتی