سایت خبری تحلیلی

آرشیو اخبار / بایگانی پیوند سایتی RSS
یکشنبه 19 اسفند 1397 / 09:01|کد خبر : 6676|گروه : فرهنگی

بزرگداشت عالم و عارف بزرگ هورامان ملابهاءالدین امام دزآوری(زاوەری)درمریوان + زندگینامه

همایش علمی بزرگداشت عالم و عارف بزرگ هورامان ملابهاءالدین امام دزآوری(زاوەری) 20 اسفند در دانشگاه پیام نور مریوان برگزار می شود.

همایش علمی بزرگداشت عالم و عارف بزرگ هورامان ملابهاءالدین امام دزآوری(زاوەری) 20 اسفند در دانشگاه پیام نور مریوان برگزار می شود.

به گزارش خبرنگار زریوارخبر، استادملابهاءالدین امام دزآوری(زاوەری) پسر محمدصادق مشهور به(ملابهاءالدین امام)یکی از استادان بلندپایەهورامان کە از طایفەی عبداللە هیمنەی درسال ۱۲۹٥ هجری(۱٨۷٨ میلادی) در روستای دزآور(زاوەر)واقع در هورامان لهون از توابع شهرستان پاوە از مادر متولد شدند.دوران کودکی اش در دزآور(زاور) بودە و پس از اتمام دروس ابتدایی و فقە در سن ۱٨سالگی یعنی در ۱۳۱٤برای یادگیری و کسب علم بیشتر راهی منطقەی مکریان می شود و درخدمت استادنامی آن دیار"عبداللە پسوی"کە در علم،ادب ،دانش عقلی و ریاضی دست توانایی داشت کسب فیض می کند و از بسیاری از دانش های آن روز دانایی بە دست می آورد و بە سال۱۳۱٦ با دست پر و کولەباری از علم و تجربە بەسوی بیارە باز می گردد و در مدرسەی مولانا عبدالقادر بلندپایە،درسش را ادامە می دهد و تمام علوم آن زمان را فرا می گیرد و همچنین بعداز آن در خدمت شیخ عمر ضیاءالدین نقشبندی آداب و رسوم طریقت نقشبندی را می آموزد.


 بعداز فوت شیخ عمرضیاءالدین در سال ۱۳۱٨در خدمت فرزندشان، نجم الدین ، استاد بە ایشان تمسک کردە ،و درنهایت نزد مولاناعبدالقادر اجازه علمی گرفت. استاد و برادرشان و حاج ملاعزیز ، ملاعبداللە کانی سانانی(مریوان) ، ملامحمود کانی میرانی(مریوان)، ملاصالح فاوجی،ملامصطفی خرمالی) و چند شخصیت دینی دیگر،خلیفەی طریقت نقشبندی می شوند،ایشان در سال ۱۳۳۰ با یکی از اقوام خودشان در روستای دزآور(زاور)پیوند زناشویی می بندند.


 استاد نە۹ فرزند داشتە :هفت پسر و دو۲ دختر. چهار پسر و دو دخترش قبل از ازدواج و در آوان جوانی فوت کردەاند و۳پسر دیگرش بە ترتیب:(احمد، محمد، عزیز) بودند.


۱ـ احمد، پسربزرگش در سن ۲۰سالگی کە دوران ملایی را نزد پدرشان تمام  کردە بود و مقدمات ازدواجشان را تدارک می دیدند بر اثر بیماری فوت می کنند.


 ۲ـ ملامحمد،پسر دومشان کە بە ملامحمدخرمال مشهور است ، برای مدت زیادی امام جمعەی شهرخرمال بودەاند، کە شخصیتی بزرگ در منطقە محسوب می شدەاند.
  ملامحمد ، دارای دە فرزند بودە ،کە یکی از فڕزندان بە نام ایشان: ماموستا ملاصلاح الدین محمدبهاءالدین کە بە عنوان رهبراتحاد اسلامی کردستان عراق(یەکگرتووی ئیسلامی)می باشند.


۳ــ عبدالعزیز کە بە ملاعزیز مشهور بودە و دارای کە پنج فرزند می باشند،کە یکی از ایشان: عمر عبدالعزیز کە بە دکترعمر عبدالعزیز معروف اند ، نمایندەی مردم در مجلس محلی کردستان عراق و کشور عراق بودەاند.

 

یکی از خواهرزادەهای ایشان ملامحمد قرانی کە امام جمعەی سابق شهر سقز بودەاند. بعداز فوت شیخ نجم الدین،برادرش شیخ علاءالدین بە سال ۱۳۳۷در شهربیارە ملابهاءالدین امام ،بە عنوان امام و مدرس خانقاە بیارە بە امر تدریس و تربیت شاگردان و مریدان در طریقت نقشبندی  همت می گمارند.


 در سال ۱۳٦۷ در خدمت شیخ علاءالدین اجازە تعیین قبر خود در بالای مقبرە مشایخ  نقشبندی را می گیرد و ایشان هر روز بە بالای قبر خود رفتە و بر بالای آن قرآن تلاوت می کرد.
 ملای بلندپایە در ماەشعبان و در تابستان سال ۱۳۶۸ بر اثر بیماری سخت جان بە جان آفرین تسلیم می کند.


پدرشان ملامحمدصادق درمنطقە شلیر شهرپنجوین ،امام جماعت بودەاند کە در آنجا هم فوت کردە اند.

یکی از نامدارترین جدهای استاد، ملاقاسم بزرگ بودە اند کە علاوە بر تبحرشان در علم وعرفان در سرودن شعر هم مشهور بودە کە در کتاب"یاران ورین" اثر ملامحی الدین صالحی بە تمام منتشر شدە است.در دیوان اشعار ملاقاسم اول از ۱۷ شاعر کە قبل ازسال۱۱۱۳ هجری قمری زندگی کردەاند،نام بردە شدە است.

 

 دانایی، عرفان و اندیشمندی استادبهاءالدین

شهرهای بیارە و طویلە کە بسان مکان و قطب دانایی و علم بە خصوص خاستگاە طریقت نقشبندی در هورامان ، و جایگاە بزرگان هورامان در مکتبخانەها و خانقاەهای برای تربیت و پرورش فراگیران و مریدان تلاش و کوشش فراوان کردەاند،یکی از این بزرگ مردان، استادبهاءالدین امام دزآوری (زاوری) بودە کە در عرفان، علم و دانش بە مانند ستارەای تابناک ، در آسمان ادب و عرفان می درخشد.


ایشان در زندگی بە خصوص در دزآور (زاور)و بیارە در حجرەاشان بە شاگردان زیادی علم وعرفان آن زمان را با نهایت دلسوزی ،یاد دادند، این دانش ها عبارت بودنداز: تجویدو تفسیر، قرآن،شرع(بە خصوص بخش فرائض(بە خصوص ارث) در اوقات دیگر همیشە مشغول ذکر،ختم تهلیلە،تزکیە،اورادخوانی،عرفان ،تسبیح ، خودشناسی، خداشناسی،خواندن و تلاوت قرآن، بودەاست.

 

مرحوم استادملاعبدالکریم مدرس  کە مانند دوستی یکدل بودند، همیشە از علم و دانایی استادبهاءالدین در کتابهایشان بە خصوص در"یادی مەردان"و در "علماۇنا فی خدمەالعلم والدین"از ایشان یاد کردەاند و بە اسامی و القاب: ملای بزرگ،ملابهاءالدین امام،ملای نامدار،ملای مشهور و مناسب" با ادب و احترام از استادبهاءالدین دزآوری در۹صفحەی اختصاصی بە طور مفصل از خصوصیات اخلاقی و زندگی عارفانەی او را بە رشتەی تحریر درآوردەاست.


استادعلاءالدین سجادی در کتاب"رشتە مرواری"بە نقل از ایشان آوردە و فرمودە است:
زمانی کە کنار قبرستانی گذر می کنم، گویی در ئیلاق ها(هەوارهای) "ئاویسەر" و حەوشووبارانی"هورامان عبور می کنم.
از او می پرسند چرا استاد؟
می فرمود:خدا می داند چە کسانی در این خاک آرمیدەاند، چە انسان های نازنین و زیبارویان و سوارهای یکەتازی کە اکنون اسیرخاک اند.
شیخ محمد برزنجی دربارە شخصیت استاد چنین می گوید:
"ایشان عالم و دانشمندی خداپرست و متقی بود،امام و پیشوای خانقاە بیارە، سردستە و امام حلقەی ذکر و بسیاری از مردم در تقوا و زهد و پارسایی استاد، متعجب و مبهوت می شدند.


استاد برای خریدن کتاب ودیدن حوزەهای علمی ودینی سە بار بە شهر بغداد سفر می کنند. شخصیت های نامداری کە در خدمت ایشان شاگردی کردەاندو از دریای حکمت و دانایی و عرفان استاد سیراب شدەاند  کە ازآن جملە می توان بە دکترعابد سراج الدینی،نوەی پسری شیخ علاءالدین و نوەی دختری شیخ نجم الدین ،اشارە کرد. دکتر شاعری توانا و نویسندەای زیرک و چیرەدست بود کە در سال ۲۰۰٤ دیوان اشعارش از سوی انتشارات آراس منتشر گردید.


از دیگر شاگردان، دکتراحمد شکری شاعرنامدار و محمد عمرالعزی اهل سوریە بودند کە صاحب چندین کتاب و بعدها نمایندەی مجلس سوریە شدند. استاد ابراهیم بیراوی ،استاد مدرسەی علمیەی امام شافعی شهر هولیر از دیگر شاگردان ایشان بە شمار می آیند.


ایشان درمورد استادش چنین می گوید:

ملابهاءالدین ،خلیفە و امام مسجد خانقاە بیارە و در خدمت ایشان تجوید و تفسیر قرآن را فرا گرفتم ،ایشان برای همەی ما برکت بود او بە راستی از اولیاهای خدا بودند.

 

استادقبل از فوتش وصیت می کندکە همەی کتاب های کتابخانەاش را برای فرزندان و نوادگانش و همچنین برای کسانی کە راە علم ودانش و عرفان را انتخاب می کنند،وقف کردە است.


 
باید اشارە کرد کتابخانەی استاد در خانقاە بیارە بە عنوان مرجع از آن استفادە می شدەاست،اما متٲسفانە این گنجینەی بی نظیر در طی دوران و حملەی امپراطوری عثمانی ،جنگ های داخلی کردستان عراق و جنگ تحمیلی عراق علیەی کشور،بسیاری از کتاب ها و می توان گفت بە جز چندکتاب خطی، اثری از آن گنجینەی فرهنگی نماندە است. جمع آوری و تٱلیف و خرید کتاب، برای استاد زحمات زیادی داشتە کە کتابخانەی ایشان در منطقە زبانزد بودە و سفرهای مختلف استاد جهت خرید و تهیە کتاب های ارزشمند، و آن هم این کە با توجە بە این کە کتب ها اکثرا"خطی بودە برای تهیەی کتاب باید پول زیادی می پرداختند.


در گذشتە ٥۱سال عمر خدمت پاک و خالصانە استاد، همچنان کە قبلا" اشارە شد در زمان آوارگی و ویرانی شهر بیارە ،کتاب هایش و کتاب های دیگر کتابخانەاش از بین رفتند.


 استاد در طی پنجاەویک سال یعنی از سالهای(۱٨۹٨تا۱۹٤۹)در مسجد و خانقاە، هیچ گاە نماز جماعتش را ترک نکردە،مگر این کە بیمار بودە و یا این کە در سفر بودە باشند.بە استناد گفتەی ملاکریم مدرس:"استاد امام ، پیشنماز مسجد و خانقاە و استاد ختم قرآن و تسبیح و زکر بودەاند".


پیوند و رابطە عرفانی استاد با مشایخ نقشبندی بیارە، در استاد تٲثیر معنوی فراوانی داشتە است.در ابتدا با شیخ عمر پیوندعارفانە و تمسک می بندد و بعداز فوت شیخ درخدمت پسرشان نجم الدین، راە عرفان را ادامە می دهد.شیخ نجم الدین،  بە استاد باور واعتقاد قلبی و عملی داشت تا جایی کە او را خلیفەی خود در بیارە منصوب می کنند.

 

استاد و دفاع وپشتیبانی از حقوق زنان

یکی از دلایل اشتهار ایشان در هورامان و کردستان،علاوە بر شخصیت عرفانی و بزرگ والایی اشان در طریقت نقشبندی، دفاع از حقوق زنان بە خصوص در هنگام تقسیم ارث و انحصار وراثت بوده است.

بە استناد کتاب" ژیان نامەی مەڵڵا بەهائەدینی بیارە"نوشتەی دکترعمر عبدالعزیز و نقل قول افرادمسن روستای دزآور کە اینجانب همایون محمدنژاد شخصا"از زبان و کلام پیرمردها و پدرم و عمویم درویش محمود کە خود درویش و مرید شیخ علاء الدین بودەاند ، شنیدەام کە استاد بە خاطر این کە چند خانوادەای از اقوام در هنگام تقسیم ارث  بە دخترهایشان هیچ  ارثی نمی دادند. ایشان روایت می کردند کە استاد فرمودە است : خانەای کە سهم دختر را ندادە و یا کمتر ودر دادن سهم غدر و ناعدالتی کنند، ارث تقسیم شدە ،حرام بودە و حتی لقمە و غذای آن منزل حرام  می باشد .

 

استاد،نمونەی اخلاق بود

بە گفتەی پیرمردهای روستا کە خودشان استاد را زیارت کردەاند واز رفتار واخلاق پسندیدە ایشان ،روایت می کنند و می گویند کە از غیبت کردن بسیار متنفر و بیزار بودەاند.


ازخصوصیات بارز اخلاقی ایشان این بودە کە اهالی شهربیارە وشهرهاو روستاهای همجوار بە حجرە ها و مکتبخانەها و مدارس حوزەی علمیە کمکهای نقدی و مالی می کردند،یا برای تشکر از زحمات استاد هدایایی می آوردند،ایشان کمک های مذکور و هدایای مردمی را دربین شاگردان فقیر و بینوا تقسیم می کردند.


استاد در زندگی شخصی قناعت را پیشەی خود می کردند ،و همیشە مردم را امر بە معروف و از کارهای ناپسند نهی می کردند.


راستگویی و صداقت واستاد ،زبانزد مردم بودە است،و این راستگویی و حق گفتن ،در مقابل حاکم،شیخ و صاحب منصب دولتی و حکومتی بودە را پیشەی خود کردە و از کسی ترس و هراسێ نداشتە و خداوند را ناظر اعمال دانستە، و می فرمودند: حق ،حق است باید گفت و مصداق آن قرآن مجید بودە کە اگر چە این حق، زیان و ضرر پدرومادرمان هم در آن باشد ، و  همچنین مردم را بە  عمل به قرآن سفارش می دادند.


استاد در کتابی بە  نام "قاموس اللغەت"  کە در آن زندگی نامەی مشایخ شهرهای طویلە و بیارە و نیز بزرگان طریقت نقشبندی و همچنین زندگی نامەی خانوادەی خودشان را بعداز جنگ جهانی دوم نوشتەاند.  


 نویسندە:همایون محمدنژاد

 

انتهای پیام/

ZariwarKhabar Telegram Channel

نظرات بینندگان :

کوردی1یکشنبه 19 اسفند 1397 | 09:29

2
0

درود بر جناب همایون محمد نژاد جهت متن فوق و اطلاع رسانی ارزشمندشان

هزاران درود بر نام و آوازه و روح استاد ملا بهاالدین زاوه ری

بزرگداشت شخصیت های بزرگ کوردستان از اوجب واجبات است تا مردم از وجود نازنین ایشان مطلع بوده و منابع اخلاقی و علمی آنها مورد استفاده اجتماع قرار گیرد.

شاید اکثریت مردم کورد بخصوص جوانان، بدلیل گذر زمان و عدم اطلاع رسانی از وجود بزرگانی همچو ایشان بی اطلاع باشند بنابراین بزرگداشت بزرگان واجب است.

و درود بر زریوارخبر جهت انعکاس خبرهای مفیدشان

پاسـخ

حسینییکشنبه 19 اسفند 1397 | 10:05

2
0

با سلام تشکر فراوان از اقای محمدنژاد کە ایشان را بە شیوە مناسب و عالی معرفی کردند

پاسـخ

رضائییکشنبه 19 اسفند 1397 | 11:59

1
0

بی شک گرامیداشت افراد نامی و عارفان بزرگ مذهبی کارنکویی بوده واز آقای محمدنژاد فعال فرهنگی بخاطر توضیحات جامع سپاسگزاریم

پاسـخ

صادقیانیدوشنبه 20 اسفند 1397 | 07:48

1
0

ضمن سلام و تشکر از جناب همایون محمدنژاد در معرفی این عالم بزرگ و فرهیخته و عوامل اجرایی این برنامه

پاسـخ

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیریت زریوارخبر در وب سایت منتشر خواهد شد.
پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
* به دلیل تراکم نظرات ممکن است نظر شما با تاخیر تایید شود.

نام *
 

کد امنیتی